ياد گيري و ياد دهي در مدارس با رويكرد پژوهش محوري:
در مدارس گفتن ، شنيدن و حفظ كردن اركان فعاليتهاي ياد گيري ، ياددهي را تشكيل مي دهد . اين مولفه ها با نامهاي مختلف از سوي صاحبنظران تعبير شده است . رويكرد بانكي ، رويكرد نتيجه محوري ، پاسخ محور ، معلم محور ، غير فعال و .... در رويكرد حافظه محور مطالب يكطرفه از سوي معلم به دانش آموزان ارائه مي شود غافل از اينكه اين شيوه خود مانع يادگيري و خلاقيت است . همانطور كه پياژه گفته است آموزش مانع خلاقيت است . با كمي تامل در مي يابيم كه يادگيري به شيوه ياد شده خلاف فطرت دانش آموزان در فرايند ياد دهي ، يادگيري است . چرا كه دانش اموزان دوست دارند علاوه بر شنيدن ، مشاهده ، لمس ،سوال و جستجو كنند و تفكر ،كاوشگري آزمايش و پژوهش داشته باشد و به نوعي تفسير و قضاوت كنند .
بعبارت ديگر بايد در فرايند تدريس فرصتي ايجاد شود تا دانش آموزان نحوه يادگيري را تمرين كنند و روش ياد گيري را ياد بگيرنند . اين نوع ياد گيري با نظريه فراشناخت در ارتباط است . آگاهي ،كنترل و هدايت سازمان شناختي خود را فراشناخت مي گويند . خود آغازگري ،خود رهبري خود تنظيمي ،خود انگيزي ،خوديادگيري ،خودانديشي ،خود باوري اعتماد بنفس ،خود ارزيابي ،تفكر انتقادي نقطه عطف نگرش يادگيري بر اساس نظريه فراشناخت است و كشف خود در درون درباره مطالبي كه ياد ميگيريم و تجربه و به كار بستن آموخته ها در زندگي از جمله اصول نظريه فراشناخت هستند . پيام يونسكو در خصوص يادگيري نيز بيانگر اين نوع آموختن است كه ياد گيري را دانستن ، انجام دادن همزيستي و زيستن تعبير كرده است اين نوع ياد گيري متناسب با پيشرفتهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات است .
ياد گيري اساسا ماهيتي علمي و پژوهشي دارد و كلاس درس محلي است كه بايد دانش آموزان بشيوه علمي مفاهيم را كشف كنند .
بر اساس رويكرد علمي و پژوهشي موضوعات درسي از سوي معلم ياد دانش آموز به صورت مسئله طرح مي شود ، دانش آموز براي كشف مفاهيم و بررسي محتوا به صورت گروهي يا فردي تشويق مي شود به جمع آوري اطلاعات مي پردازد و جوابها و نظريات خود را وطرح مي كند . سپس به ارزيابي جوابها مي پردازد و در نهايت بهترين جواب را ارائه مي دهد . برخورد با مسئله ،تعريف مسئله ،ارائه فرضيه و آزمايش آن و نتيجه گيري . مراحل روش علمي را تشكيل مي دهد .پژوهش وروش علمي در اكثر علمي در اكثر مواردمترادف به كار مي رود .ولي پژوهش رسمي تر وداراي فرايند وسيعتري است ومعمولامنجر به ثبت گزارش ميشود باتوجه به نكات ياد شده تعريفياد دهي ياد گيري عبارت است از مواجهه عمدي معلم وشاگرددر يك فضاي آموزشي به منظورز تحقق هدفهاي معين
بر گرفته از سايت زيربا اندكي تلخيص
Tebyan.com
ياد گيري مبتني بر مغز
علوم بنيادي اعصا ب از جمله دانشهاي پيچيده اي است كه به تدريج وارد عرصه هاي زندگي مي شود . دروافع پژوهش مغزي چيزي درمورد حرفه تعليم وتربيت ثابت نمي كند .اين عقيده نادرست است كه مدرسه را فقط بر اساس پژوهش در مغز پايه گذاري كنيم.زيرا مدارس بايد اموري چون بودجه اهداف منابع علايق جامعه محلي ، فرهنگ محلي و استانداردها را نيز در نظر داشته باشد با اين حال مدارسي هم كه پژوهش هاي مغز را ناديده بگيرنند به همان اندازه بي احتياطي كرده اند در اينجا فهرستي از عناوين پژوهشهايي را ارائه مي دهيم كه در كلاس درس قابل اجرا هستند . به علاوه عناويني كه در بر دارننده مفاهيم ضمني براي بهبود ياد گيري ، حافظه ، مدارس و قابليتهاي كاركنان هستند ضميمه شده است .
مغز اجتماعي ، پيگاه اجتماعي و تعاملات چگونه بر سطوح هورموني تاثير مي گذارنند .
مغز موسيقايي : آموزش موسيقي چگونه بر مغز و رفتار تاثير مي كذارند . مغز متحرك حركت چگونه بر ياد گيري تاثير مي گذارد؟ مغز هورموني ، هورمونها چگونه مي توانند بر شناخت تاثير بگذارند
مغز انعطاف پذير : چگونه ميتوان مغز را غني ساخت و چه چيزي مي تواند آن را تغيير دهد .
مغز فضايي :ساخت و كار فضا ، يادگيري رايطه اي و ياد آوري چيست ؟
مغز عاطفي : تهديدها چگونه بر حافظه سلولها و ژن ها تاثير مي گذارنند .
مغز صبور زمان چگونه بر فرايند يادگيري تاثير مي گذارد ؟
مغز ماهر هنر چگونه بر مغز و رفتار تاثير مي گذارد؟
مغز پيوسته واحدهاي اطلاعات مغز چگونه در سراسر بدن گردش مي كند ؟
مغز رشد يابنده : چگونه مي توان ارزش سالهاي اوليه زندگي را با دانستن اينكه در آن سالها چه اعمالي را در چه دوره هايي بايد انجام داد بهينه كرد
مغز گرسنه : تغذيه چگونه بر ياد گيري اثر مي گذارد ؟ و در اين مورد بهترين غذاها كدامنند؟
پژوهش هاي علوم بنيادي اعصاب كه معمولا در سطح مولكولي ، ژنتيك يا سلولي انجا م ميشود ممكن است به زودي كاربردهاي بلقوه اي در مدرسه بيابند . مثلا اين كشف كه مغز مي تواند سلولهاي نو بسازد و واقعا هميشه اين كار را مي كند به ما ياري مي رساند كه د مورد معالجه بچه هاي آسيب ديده مغزي نا اميد نشويم
همچنين اين مطلب كه مطالعات نشان مي دهد اين سلولهاي نو داراي كار كرد هاي عالي ميشوند بهمان اندازه اهميت دارند
اما واقعا مي توان به دانش اموزان داراي نقص عضو كمك كرد تا مغزشان پيوستگي هاي بيشتري ايجاد كند يا در مغز انان سلولهاي نو ايجاد گردد؟ دو تحقيق اميدوار كننده در اين مورد وجود دارد كه يكي از آنها نشان مي دهد چالشهاي آموزشي سبب ايجاد دندريت هاي بيشتر مي شود . تحقيق دوم نشان مي دهد دويدن باعث ايجاد سلولهاي نو مي شود آيا مدارس بايد تحصيلات چالش انگيز و برنامه هاي تربيت بدني را اجباري سازنند؟ البته مطالعلت به خودي خود ناكافي هستند ولي هنگامي كه آنها را با ساير مطالعات در مورد فوايد اجتماعي ، عاطفي شناختي تركيب كنيم به وضعيت مستحكمي دست پيدا خواهيم كرد .
با اين حال از آنجا كه با متغير هاي پيچيده اي روبرو هستيم گفتن اينكه پژوهش در مغز نشان مي دهد كه ياد گيرننده بهتري بوجود خواهد آورد غير مسولانه است . مربيان بايد يافته هاي قلمرو مغز ،ذهن را با يافته هاي ساير زمينه ها تركيب كنند تا كاربردها را متنوع تر و قوي تر سازند . مغز چيزي است كه آنرا در اختيار داريم اما ذهن عبارتست از نحوه استفاده ما از مغز .
پايبندي محكم به عواطف شديد مثل وضعيتهايي كه در جشنها ،مسابقات يا تاتر بوجود ميايد ممكن است در يك فعاليت سبب ترشح آدرنالين گردد . و خاطر ه يادگيري را با شدت بيشتري كد گذاري و ضبط كند .
انتقادهاي بيشتر سرعت تغييرات پژوهش در مغز آنقدر زياد است كه آنرا از اعتبار بياندازد . همه رشته هاي پويا مثل پزشكي ،فناوري ،ژنتيك و مخابرات به سرعت در حال تغيير هستند .
تاثير موسيقي بر مغز : پژوهشگران معتقد بودند ممكن است موسيقي بر مغز تاثير بگذارد اما هرگز ادعا نكردند كه چند دقيقه گوش دادن به موسيقي از فرد انشتين بسازد . و مردم با اين مطالعات كه نشان مي دادند آموزش موسيقي حافظه را تقويت مي كند و اينكه موسيقي قادر است مغز را از نظر فيزيكي تغيير دهد توجه نشان ندادند . آموزش زود هنگام و بلند مدت موسيقي واقعا اثر مثبت در ياد گيري ،حافظه و هوش دارد نا اينكه معجزه باشد .
يادگيري تحت فشار روحي : فشار روحي در سطح ملايم يادگيري را بهتر ميكند البته تحت برخي شرايط فشار روحي كم بهتر است و برخي شرايط ديگر فشار روحي زياد. دانش آموزان دروسي مثل زبان و رياضيات را كه ميزان پيچيده گي و نو ظهور بودن انها زياد است تحت فشار روحي كمتر بهتر ياد ميگيرنند. . دانش آموزاني كه با آزمون يا كار عملي پر تنش روبرو هستند بايد مواد درسي آشنا را تحت شرايط انطباقي يا فشار روحي زياد تكرار كنند
يادگيري با كمك تكرار : مغز به كمك تكرار ياد گيري را تقويت مي كند . تكرار فقط زماني مضر است كه كسل كننده باشد . در اين زمينه يك معلم با تجربه با روشهاي خلاق و متنوع براي مرورر آشنا باشد
عوامل بسياري بر موفقيت يادگيرنده تاثير مي گذارد . مثل والدين ،همسالان ،ژنها ،ضربه عاطفي ،تغذيه و محيط
ما روزانه از اكثر مناطق مغز خود استفاده مي كنم امكان دارد افزايش در خلاقيت يا بهره وري بجاي اينكه صرفا نتيجه انجام دادن اعمال بيشتر باشد نتيجه انجام دادن اعمال مناسب باشد .
اگرچه عواطف و هوش ممكن است در نقاطي از مغز جدا از هم بوجود آمده باشد . معمولا مسير آنها در قشر پيشين حدقه اي با هم تداخل مي كند بنا براين از اين نظر تفكيك ناپذيرند .
با در نظر گرفتن ارزش يادگيري بر اساس كوشش و خطا بهترين يادگيرنده كسي نيست كه پاسخ درست را بسرعت پيدا كنند بلكه يادگيرندگاني كه نه جزو سريعترين يادگيرنندگان و نه جزو كندترين آنها باشند بيشتر امكان دارد كه در زمره يادگيرنندگان قويتر و متفكران تعمقي بزرگتري باشند .
تدريس مطالب بيشتر در هر ساعت بهتر نيست دانش آموزان به زمان نياز دارند تا آموخته هاي خود را هضم و درك كنند . درباره انها بينديشند و براساس آنها عمل كنند .
ارتباطات مغزي براي اينكه تقويت شوند به زمان نياز دارند بنابراين افزودن بر مطالب سبب درك كمتر مي شود . احتمالا هر ياد گيرننده اي قادر است فقط تعداد مطلوب و معيني از انديشه ها را در يك ساعت ياد بگيرد . تعداد انديشه ها به پيچيد گي و نو ظهور بودن ماده درسي و به پيشينه و انگيزه و مهارت هاي يادگيري او بستگي دارد .
يادگيرنندگاني كه داراي مغز سالم هستند توانايي دستيابي به استانداردهاي بالا را دارند . نيمه راست مغز اطلاعات فضايي را پردازش مي كند و به طور نا منظم كار مي كند اما بروز خلاقيت را تضمين نمي كند . نيم كره چپ مغز از لحاظ توالي ، زبان و بر قراري مكالمات دروني و تفسير رويدادها بر نيم كره راست برتري دارد .
آينده ياد گيري مبتني بر مغز نه داروست و نه جادو كه انتظار داشته باشيم وسايل تعليم و تربيت را حل كند . اما براي مربياني كه خواهان تدريس هدفمند تر و آگاهانه تر هستند . مسيرهايي رسم مي كنند . اكنون در دوران كودكي پژوهش در مغز بسر مي بريم البته اين مبهم و گيج كننده و متناقض به نظر مي رسد . اين طبيعي است چون موضوع جديد است كه بايد براي انجام آن بكوشيم و آنرا با زندگي روزمره خود تلفيق دهيم .
تلخيصي از مقالات اينتر نتي مبتني بر يادگيري ياد دهي
Brain-based learning:a reality chck
گروه ادبيات عرب خميني شهر