آشنايي با بعضي از روشهاي فعال تدريس

 

 آشنایی باروشهای فعال تدریس

يكي از عناصر اصلي در برنامه درسي و طراحي آموزشي" موضوع روشهاي ياددهي يادگيري

است و كليه اقدامات و تصميمات" ضمن اجراي روش به مرحله ظهور مي رسد ويادگيري اتفاق

مي افتد . در طراحي آموزشي "موضوعاتي چون اهداف "روشهاي ارزشيابي" وسايل آموزشي

و........  تدوين و از طريق روش تدريس به كارهاي عملي تبديل مي شود .اگر روشهاي تدريس

مورد استفاده به خوبي انتخاب و اجراء شود " بدون شك خلاقيت دانش آموزان نيز مجال پرورش

پيدا ميكند.درنتيجه"روشهاي يادگيري   به دانش آموزان آموزش داده مي شود و آنان مي دانند

چگونه ياد بگيرند كه ياد بگيرند ( ياد گيرييادگيري ) .حال درزير به بعضي از روشهاي فعال

تدريس اشاره مي كنيم

1-    روش حل مسئله

 رسيدن به هدف در هر اقدامي نوعي حل مسئله است.

 مراحل روش حل مسئله ( الگوي جان ديويي)

 1- مشخص كردن مسئله در تمام ابعاد براي شاگردان

 2-    جمع آوري اطلاعات براي ساخت فرضيه

 3-    فرضيه سازي بر اساس حدس گمان اوليه

 4- آزمايش فرضيه ها توسط شاگردان وثبت نتايج آزمايشهاكه درستي يا نادرستي فرضيه ها

 مشخص گردد.

 5- نتيجه گيري تعميم و كاربرد فضيه ها ي مورد قبول جهت استفاده ديگران

 مراحل روش حل مسئله ( جورج پوليا)

 1-درك و فهم مسئله توسط شاگردان بوسيله: توجه دادن ذهن فراگيران به مسئله- تشريح واژه هاي

 كليدي- بيان مسئله توسط فراگيران به زبان ساده- تعيين معلومها و مجهول ها ي مسئله- تشخيص

 شرايط و محدوديتهاي مسئله- رسم شكل يا نمودارجهت فهم بهتر مسئله براي شاگردان –

 نقش راهنما بودن معلم و فعال بودن شاگردان)

 2- نقشه كشي يا طراحي براي حل مسئله- در اين مرحله مسئله حل نمي شود "بلكه نقشه هايي طرح

 وبهترين آنها انتخاب مي شود

 3-  اجراي نقشه و راهبردهاي انتخاب شده. كه در اين مرحله مهارت هاي لازم براي انجام پروژه  را

  آموزش مي دهيم " نيروها و امكانات را سازماندهي مي كنيم" وعملكرد روش ها را بعد از حل واجرا

  توسط شاگردان "به مقايسه مي گذاريم

 4- بازنگري و كنترل " كه شاگردان مراحل انجام شده را دوباره با كمك معلم " كنترل و ارزشيابي

 مي كنند. در اين مرحله شاگردان مواردي چون"كنترل و مقايسه چند مورد از نقشه ها-توصيف و

 تشريح جواب مسئله و نوشتن توضيحات  پاياني – حل بعضي از مسائل  مشابه – مقايسه

 جوابهاي به دست آمده – ارتباط دادن جوابها با اهداف صورت مسئله –تعميم دادن جواب ها "تعميم

  نتايج و استفاده از آنها در مو قعيتهاي جديد

 ***************

 1-    روش ايفاي نقش

 يكي از روشهايي كه در تكوين شخصيت فردي و اجتماعي شاگردان سهم زيادي دارد "روش ايفاي

  نقش است "زيرا نمونه هاي كوچكي از ايفاي نقشهاي زندگاني است و بهتر از بقيه روش ها شاگردان

 را در عرصه زندگي مي آزمايد .

 امتيازات روش ايفاي نقش

 1- ايجاد شور وشوق و انگيزه دروني در فراگيران

 2-مشاركت وفعاليت كليه شاگردان

 3- كاهش كم رويي و خجالت شاگردان

 4- افزايش مهارتهاي رواني – حركتي شاگردان

 5- تقويت نگرشها و طرز تفكر جديد وقبول ارزشهاي اجتماعي توسط شاگردان

 6-تقويت قدرت مديريت و سازماندهي شاگردان د ركلاس و آينده شغلي آنها

 شركت كنندگان در روش ايفاي نقش

  الف-معلم در مقام مسئول اجراء و هماهنگ كننده فعاليتها

 ب- عده اي از شاگردان  درنقش بازيگران اصلي و يك نفر در هر كروه به عنوان كارگردان

 ج-مشاهده كنندگان :بقيه شاگردان تماشاچي اند ودر پايان اجراي نمايش " ارزشياب و تحليل گر نمايش

  مي باشند

 مراحل روش ايفاي نقش

 1-انتخاب موضوع ( درسي يا موضوعات دلخواه)

 2- نوشتن نمايش نامه: كليه فعاليتها از شروع تا پايان را شاگردان با كمك و هدايت معلم نوشته  و

 اهداف اصلي موضوع درس را در يكايك مراحل  مي گنجانند

 3- تعيين نقش ها  براي شاگردان بر اساس توانايي و علاقه آنان

 4- تهيه امكانات و تجهيزات لازم بر اساس نمايش نامه تدوين شده  و صحنه آرايي جذاب.

 5- آمادگي و تمرين مقدماتي ( حفظ نقش ها – مطالعه نمايش نامه و اطلاع از نقش ديگران- شناخت

 وسايل و امكانات- تمرين به صورت متوالي)

 6-اجرا كردن نمايش  در حضور شاگردان و معلم  و هدايت و كار گرداني نمايش توسط معلم  تاروش

  از اهداف دور نشود

 7- بحث و بررسي و ارزشيابي  : در پايان نمايش شاگردان تماشاچي به صورت گروهي و با هدايت

 معلم كليه مراحل را بررسي و ارزشيابي مي كنند و نكات مثبت و منفي آن را به معلم ارائه مي دهند

 در پايان  معلم با توجه به اهداف درس براي شاگردان تكليف معين مي كند

 1-    روش بارش يا طوفان فكري

 اين روش جهت تقويت زمينه هاي  بالقوه  خلاقيت  شاگردان  است و يكي از مسيرهاي  ساخت اين

 فضا"به كارگيري روشهاي تدريس خلاق و خلا قيت زاست.در فرايند خلايت"سه محور اصلي وجود

 دارد:

1- دانش و مهارت و اطلاعات زمينه اي مناسبي در مورد موضوع شاگردان داشته باشند

 2- انگيزه  دروني قوي در شاگردان وجود داشته باشد

 3- تفكر خلاق داشته باشند . اين بوسيله بارش  فكري و مغزي ميسر مي گردد

 تعريف بارش فكري :

 اجراي فن و گردهم آيي اي كه از طريق آن"عده اي مي كوشند براي يك مسئله به خصوص " با

 انباشتن تمام افكار وانديشه هايي كه همان جا به وسيله اعضا ارائه مي گردد"راه حلي بيابند.

 در اين تعريف چند نكته اساسي وجود دارد :

 1- بارش فكري دانش و فن گروهي است .

 2- تلاش فكري و ذهني به طور گروهي صورت مي گيرد تا راه حلي به دست آيد.

 3- راه حلهايي براي يك مسئله يا موضوع پيشنهاد مي شود.

 4-- بارش فكري"نوعي حمله ذهني به موضوع است كه شركت كنندگان واضح نظر خود را ابراز مي

 كنند.

  قوانين لازم الاجراي روش بارش فكري

 1- انتقاد از انديشه هاي غلط يا صحيح افراد ممنوع است زيرا روند فعاليت كند شده و فكر افراد را به

  جاي تفكر "به سوي انتقاد سوق مي دهد.

 2- قضاوت و ارزشيابي در مراحل بارش فكري"درمورد انديشه و فكر اعضاع ممنوع است زيرا

 وقت تلف شده واعضامتوجه عمل كرد مي شوند

 3-بايد كميت انيشه ها بيشتر باشد تاانيشه هاي خلاق بشتر شود .

 4- اعضاء ميتوانند نظرات ديگر اعضاء را تغيير دهند"مشابه سازي كنند و با ادغام آنها نظر جديدي

  بدهند

 5-به نظرات غير معقول و غير منطقي و بديع و تازه توجه شود .

 6- حضور افراد داوطلبانه و اختياري واز روي ميل و علاقه است

 7- مشابه سازي نظريات آزاد است . زيرا ممكن است انديشه هاي تازه و بكري به دست آيد

 مراحل روش بارش مغزي

 الف- خلاقيت وتوليد انديشه- فعاليت اعضاء باهدايت مسئول جلسه شروع مي شود  ونظرات رامنشي

  ياد داشت مي كند

 ب-قضاوت و ارزشيابي-نظرات مشابه ونامناسب حذف ميشود ودرنهايت تعدادي نظريه به صورت

 پيشنهاد ودست آورد اصلي جلسه اعلام ميشود

 تشكيلات جلسه بارش فكري ( مغزي)

 1- رئيس گروه- برنامه ريز و هدايت گر گروه است

 2- يك يا جند نفر منشي- نظريات و انديشه هاي جديد را ثبت كرده و در پايان فهرست كاملي به نام

 افراد  ارائه دهنده تكميل مي كند.

 3- اعضاء شركت كننده- بين 10 تا 400 نفر بر اساس دايره اطلاعات متغيير است متغير است

 4- مشاهده كنند گان- گاه عده اي در مقام مشاهده گر برجلسه نظارت كرده و برداشتها ي خود را

  ياداشت ميكنند ودر ارزشيابي نظر مي دهند

 زمان و طول جلسه بارش مغزي

  بين 20 تا 45 دقيقه  ( بر اساس نظر دكتر سيدني)

 در پايان  معلم با توجه به اهداف درس براي شاگردان تكليف معين مي كند

 4-روش مباحثه اي ( بحث گروهي)

 بعضي موضوعات درسي"بر تقويت و افزايش مهارت هاي اجتماعي "كلامي و ارتباطي مبتني است و

  اهداف مورد نظر بر آن دسته از مهارتهايي كه ارتباطات فردي و جمعي مؤثرند"تاكيد دارد.ازاين

 طريق "ارتباطات و تبادل تجربيات"قدرت كلام وبداعت رادردانش آموزان تقويت  مي كنند

 محاسن روش مباحثه اي يا بحث گروهي

 1- مفهوم مشاركت و تلاش براي شاگردان روشن مي شود

 2- ذهن فراگيران را پويا و فيال مي كند

 3- شاگردان در پايان "به ديدگاه هاي مشترك مورد توافق مي رسند

 4- معلم نقش راهنما و كنترل كننده را دارد

 5- علاقه و انگيزه شاگردان افزايش يافته و تدريس كسل كننده نخواهد شد

 6- با مشاهده رفتارها و بحث ها مي توان توانايي هاي شاگردان را سنجيد

 7- كم رويي و خجالت شاگردان كاهش مي يابد

 8-عواطف دوستي شاگردان تقويت يافته وبهتر همديگر را مي شناسند

 9- تفكر انتقادي د رآنان تقويت مي شود

 10- ساير توانايي هاي شناختي رشد مي يابد

 11- توانايي سخن گفتن و مهارت هاي كلامي پرورش مي يابد

 12- آموزش و يادگيري بر استدلال و توجيه منطقي استوار است

 سازمان دهي افراد در بحث گروهي

 1- معلم نقش هدايتگري را دارد- در ضمن انتخاب روش بحث گروهي" كنترل بحث ها" –شرح

 وظايف شاگردان  را نيز بر عهده دارد

 2-انتخاب يك شاگرد به سمت منشي و سخن گوي گروه تا روند بحث را ثبت كند ود رپايان "كليات و

 جزئيات آن رابررسي كنند

 3-دانش آموزان در مقام شركت كننده گان در بحث گروهي – اگر عدۀ شاگردان كلاس زيا د نبود بهتر

  است همه در بحث شركت كنند " در غير اين صورت  دانش آموزاني كه ميل دارند انتخاب مي شوند

  ( حداكثر 20 نفر)

 4-در صورت نياز دعوت از صاحبنظران

 5- شخصي در سمت ناظر گروه تا بحث ها را سمت دهي كند

 6- مشاهده گران بحث گروهي – در صورتي كه تعداد شاگردان بيش از 20 نفر باشد  بقيه بايد مشاهده

  گر بحث باشند  و سؤالات و نكته هاي خود رادر جريان بحث ياد داشت مي كنند ودر مرحله بررسي

  و ارزشيابي سؤالات خود را مطرح مي كنند تا شركت كنندگان پاسخ دهند

 مراحل يادگيري در روش بحث گروهي

 مرحله اول- انتخاب موضوع بحث –( موضوع مورد توافق يا موضوع بحث انگيز )

 مرحله دوم- يافتن زمينۀ مشترك براي بحث-( از طريق يك فيلم يا گردش علمي يا خواندن يك موضوع

  از كتاب و...)

 مرحله سوم- بيان هدف هاي اموزشي و يادگيري بحث - جهت جلوگيري از هدر رفتن انرژي افراد –

 گم نشدن هدف - نشستن شاگردان به صورت سميناري و دايره اي جهت افزايش ارتباط بين آنها از

 طريق تماس مستقيم چشمي

 مرحله چهارم- هدايت جريان بحث و گفتگوي اصلي- معلم بعد از صحبت هاي معمولي و معرفي

 موضوع مورد بحث " بلا فاصله بايد سكوت كند و به شنونده اي خوب در آيد . وظيفۀ اصلي او در

  بحث گروهي "تحليل و ارزشيابي جريان بحث" منطق" سازمان و صحت مطالب گفته شده است

 در پايان  معلم با توجه به اهداف درس براي شاگردان تكليف معين مي كند

 5-روش پروژه

 اين روش در كسب مهارتهاي اساسي  زندگي فراگيران نقش اساسي دارد درجوامع پيشرفته "يكي از

  اهداف برنامه هاي تعليم و تربيت "تكوين شخصيت افراد براي كسب مهارت هاي اساسي زندگي است

  .در اين زمينه "ارتقاي قدرت مديريت"برنامه ريزي و كنترل"از محورهاي مهم به حساب مي آيد

 ودر جهت نيل به اين اهداف انتخاب اوشهاي فعال تدريس زمينه هاي مناسب را فراهم خواهد آورد .

  در روش پروژه فراگيران مقد مات لازم را فراهم مي آورند و براي انجام دادن پروژه برنامه ريزي

 مي كنند .وبراي اجراي صحيح آن به سازماندهي مي پردازندو طبق اهداف و برنامۀ زماني "موضوع

  واگذار شده راشرع مي كنند و به اتمام مي رسانند.

 ويژگيهاي روش پروژه

 1- روش پروژه مانند واحد كار شاگردان است ولي در پروژه اول ارتباط آن با عواملي كه بايد مورد

 مطالعه قرار گيرد معين مي شود .

 2-مرحله به مرحله بودن كار موجب نظم كنترل مرحله اي مي شود

 3- يادگيري بسيار عميق است وپيشرفت شاگردان بسيار زياد و كاملا محسوس است.

 4- شاگردان اعتماد به نفس پيدا ميكنند و بين آنها و معلم رابطۀ صحيح آموزشي بر قرار مي شود

 5- رفتارهاي اجتماعي مانند"همكاري" تعاون"احساس مسؤ ليت"انضباط دركارها"فعاليت

 "صبروتحمل عقايد مخالف در شاگردان تقويت مي شود

 6- مهرتهاي تحقيق و پژوهش را مي آموزند

 7-توانايي ها گوناگون در شاگردان بروز مي كند .

 8- فعاليت آموزشي با ميل و رغبت انجام مي شود و تحميلي نيست.

 9- بسياري از دشواري هاي تبيتي به دليل فعال بودن شاگردان در ضمن اجراي اين روش از بين مي

 رود

 مراحل روش پروژه

  1- تعيين موضوع و هدف توسط معلم يا شاگردان-هدف بايد به صورتي انتخاب شود كه  شاگردان

 باميل بپزيرند وآن را با تكليف روزانه اشتباه نگيرند

 2- ارائه طرح –معلم بايد فرصت لازم را در اختيار شاگردان قرار دهند تا شاگردان با ذوق خود طرح

  را تهيه كنند

 3- اجرا- معلم نظارت كند تا شاگران طرح را اجراء كنند و بعضي در كار خود قصور نكنند و هيچ

 طرحي ناتمام نماند

 4- قضاوت و ارزشيابي – درپايان اجراي طرح سرگروه ها گزارش خودرا به معلم ارائه مي دهند و

 سايرشاگردان هم گوش مي دهند و نظريات خود را ابراز مي دارند ومعلم ارزشيابي و پيشنهاد خود را

  مي گويد

  در پايان  معلم با توجه به اهداف درس براي شاگردان تكليف معين مي كند

 

آشنایی باروشهای فعال تدریس (روش گردش علمی)

 

مراحل روش گردش علمي

 انچه كه در كردش علمي به  معلمان بايدتوصيه شود:

 1- تعيين موضوع و اهداف گردش علمي باطرح اين سؤال كه " چرا به گردش علمي مي رويم ؟.كه

 جواب اين سؤال"هدف ها و انتظارات را مشخص مي كند و مو ضوعات و مفاهيم درسي را در

 اولويت قرار مي دهد.

 2- تعيين محل گردش علمي  " با طرح اين سؤال كه " براي دست يابي به اهداف مورد نظر بايد به

 كجا برويم ؟

 3- تهيه امكانات "باطرح اين سؤال كه " براي رسيدن به اهداف مورد نظر "به چه وسايل و امكاناتي

  نياز داريم؟

 4- سازماندهي" بر اساس توانايي ها "علايق "و وظايف  شاگردان "مسؤليتها تقسيم شود

 5- هماهنگي با اولياء" – از اولياء مجوز كتبي دريافت گردد تا آنان در جريان اهداف محل و نحو ۀ

  بازديد قرار گيرند

 6- هماهنگي با آموزش و پرورش منطقه

 7- تدوين برگه هاي گزارش نويسي – هدف اصلي از گردش علمي "جمع آوري اطلاعات و بررسي

 پديده هاي علمي است . در نتيجه" همۀ شاگردان از قبل بايد با اصول گزارش نويسي"مشاهده" اندازه

 گيري و روش تحقيق آشنا شوند

 8-ارائه گزارش- بعد از باز گشت از گردش علمي شاگردان گزارش خود را ارائه دهند وهمۀ

 شاگردان "اين گزارش را ارزيابي و بررسي محتوايي كنند

پژوهش مقايسه اثر بخشي روش تدريس فعال و سنتي بر پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان

       بيان مسئله

روشهاي فعال تدريس به روشهايي اشاره دارد كه بتواند فعاليتهايي دانش‌آموزان را تقويت و يادگيري را به يك جريان دو سويه تبديل نمايد 

بنابراين معلم بايد فراگيران را با مطالب يادگرفتني درگير سازد و راه و روش دانستن را به آنها بياموزد نه اينكه صرفاً به انتقال اطلاعات و معلومات اكتفا كند .

بعضي اوقات ، معلمان مطالب زيادي را تدريس مي‌كنند ولي بعداً متوجه مي‌شوند دانش‌آموزان مي‌توانند حتي مقدار كمي از آنچه كه را كه مطرح شده است بازگو نمايند .راستي دليل اين امر چيست ؟ چرا، گاهي بعد از ارائه توضيح مفصل در مورد موضوعي فراگيران نمي‌توانند حتي بخش كوچكي از آن موضوع را بازيابي كنند ؟ چرا دانش‌آموزان بجاي درك معنائي مطالب ، به حافظه خود فشار مي‌آورند ؟

در پاسخ به اين سوالات مي‌توان بي توجهي معلمان به روشهاي ياددهي يادگيري يعني به كار نگرفتن روشهاي فعال در آموزش را دليل اصلي قلم داد كرد .

به همين ، دليل ، كيفيت آموزشي در بسياري از مدارس از سطح مطلوب برخوردار نيست و دانش‌آموز اغلب مطالب را حفظ ، و پس از پايان يافتن امتحانات آنها را فراموش مي‌كند . بكارگيري روشهاي فعال تدريس باعث مي‌شود تا يادگيري تا عمق جان دانش‌آموزان رسوخ كند و نه تنها يافته‌ها و كشفيات خود را به سادگي فراموش نكنند بلكه در طول زندگي آن را به صورت كاربردي به كار ببرند .

در اين پژوهش مي‌خواهيم بدانيم آيا استفاده از روشهاي فعال تدريسبر ميزان موفقيت دانش‌آموزان كلاس سوم در درس علوم تجربي موثر است ؟ آيا اصولاً بين روشهاي تدريس فعال در موفقيت دانش‌آموزان با روشهاي تدريس غير فعال تفاوت وجود دارد ؟ لذا تحقيق حاضر در پي آن است تا تفاوت روش تدريس فعال با روش تدريس غير فعال را در درس علوم تجربي سوم راهنمائي از لحاظ پيشرفت تحصيلي مقايسه نمايد و به تشريح تعداد زيادي از اين روشها بپردازد .

 اهميت و ضرورت پژوهش

    در  بسياري مواقع شايد اين بخش به دور از واقعيت نباشد كه نه معلم مي‌داند محتوايي را چرا بايد درس بدهد و نه دانش‌آموز چرايي را انتخاب محتوا را مي‌داند نه معلم ‌مي‌داند محتوا را به چه روش صحيح و سودمندي تدريس نمايد و نه دانش‌اموز چگونه يادگرفتن را مي‌داند . معلم صرفاً درس مي‌دهد و فراگيران نيز به طور موقتي حفظ مي‌كنند ما فقط يادگرفته‌ايم درس بدهيم و دانش‌آموزان نيز آموخته‌اند كه تنها حفظ نمايند و چون و چرا مطالب را از ما بپذيرند  ( كيوانفر ، 1380).

آيا معلم به طور معمول ، پيش از تدريس ارزيابي مي‌كند كه هدف از تدريس اين مطالب چيست ؟ و آيا از خود مي‌پرسد اين محتوا چگونه بايد تدريس شود ؟ يا فقط به طور يكنواخت به روش حفظي و يادگيري طوطي وار مي پردازد .

متن آموزشي كه در اختيار همه قرار دارد ، اما چگونگي تدريس مهم است . موفقيت معلم در استفاده از شيوه‌هاي فعال تدريس است . به اعتقاد محقق شيوه فرآيند ياددهي  - يادگيرياز خود موضوع درسي مهمتر است .

تدريس در گذشته بر اساس ديدگاه متخصصان تعليم و تربت به معني انتقال معلومات بوده اما صاحبنظران جديد تعليم وتربيت بر اين باورند كه معلم بايد روش دانستن را به دانش‌آموز بياموزد نه اينكه صرفاً به انتقال فرمولها و معلومات اكتفا كند معلم بايد دانش‌آموز را كمك كند تا خود تجربه كند و از طريق تجارب خود مطالب را فراگيرند ، لذا توجه به كيفيت و شيوه تدريس معلمان بايد امر بسيار ضروري و جدي تلقي شود و برنامه ريزان و مسئولان موظفند كه فرصتهاي لازم براي آشنائي هر چه بيشتر معلمان با روشها و الگوهاي جديد و خلاق تدريس را فراهم نموده ، و شرايط و امكانات را براي اجراي موفقيت آميز اين روشها آماده نمايند .

امروزه بيساري از طراحان و مسئولان برنامه هاي آموزش و پرورش از شيوه هاي رايج تدريس ناراضي هستند و بدين سبب از نوآوري و نوگرايي در اين زمينه ، استقبال مي‌كنند كارائي روشها نظير : سخنراني ، انتقال اطلاعات از معلم به دانش‌آموز و به ياد سپاري و تأكيد بر محفوظات كه شالوده روشهاي سنتي تدريس است . مدتهاست مورد ايراد و پرسش قرار گرفته است . براي جبران كمبود‌هاي اين گونه روشها ، عده‌اي  از متخصصان استفاده از وسايل جديد كمك آموزشي مانند فيلم ، اسلايد ، نوارهاي ديداري و شنيداري را توصيه مي‌كنند و عده‌اي ديگر روشهاي بحثي و پرسش و پاسخ و انجام دادن آزمايشهاي انفرادي و گروهي را جانشين روشها قبلي كرده‌اند .

از نتايج پژوهش مي‌توان در دوره هاي ضمن خدمت آموزش معلمان ، درتدريس درس روش و فنون تدريس در دانشگاهها و مراكزتربيت معلم استفاده نمود . بكارگيري اين روشها حتي به صورت كارگاهي در آموزش معلمان منجر به بهبود كيفيت تدريس مي شود . بنابراين اين تحقيق ضمن مشخص كردن ميزان تاثير روشهاي فعال تدريس بر پيشرفت تحصيلي دانش‌اموزان و مقايسه آن با روشهاي  فعال تدريس بر پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان و مقايسه آن با روشها غير فعال تدريس بر پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان و مقايسه آن با روشها غير فعال كوشش مي‌نمايند تا شرايط فيزيكي و رواني انجام چنين روشهايي را تبيين كند تا معلمين بتوانند با استفاده بجا از انواع روش تدريس فعال موجب رشد قوه تفكر ، خلاقيت ، اعتماد به نفس ، روحيه و جستجو گيري و سياسي ذهن دانش‌آموز بشنود

 1- بررسي ميزان اثر بخشي روشهاي تدريس فعال و سنتيبر پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان .

2-توجه به افزايش مسائل كيفي در مقابل مسائل كمي نظام آموزشي با توجه به اهميت قائل شدن به روشهاي تدريس فعال .

3- برسي ميزان ارتباط بين روشهاي تدريس با پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان بر حسب درس             4-توجه ه ارتقاء مهارت و تخصص در معلمان در فراگيري روشهاي نوين تدريس ، بعنوان يكي از عوامل رشد و توسعه در آموزش و پرورش .5 اهميت قائل شدن به روشهاي تدريس فعال در آموزشهاي فعال ضمن خدمت معلمان بعنوان راهكارهاي عملي افزايش مهارت و تخصص    در   معلمان.

 اهداف جزئي :

 بررسي تأثير روشهاي فعال تدريس در مقايسه با روشهاي غير فعال در موفقيت دانش‌آموزان در درس علوم تجربي كلاس سوم راهنمائي

 فرضيه ها           

 1. بين موفيت تحصيلي دانش‌آموزان كلاس سوم راهنمائي كه درس علوم تجربي خود را از طريق روشهاي فعال تدريس ياد گرفته‌انددر مقايسه با دانش‌اموزان كه با روش تدريس تدريس غير فعال آموزش ديده‌اند ، تفاوت وجود دارد .

  2.  روش تدريس فعال در مقايسه با روش تدريس غير فعال ( سنتي ) بر پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان موثر است. تعريف اصطلاحات و واژه‌ها

  روش:

راه انجام دادن هر كاري را روش مي‌گويند روش تدريس نيز عبارت است از راه منظم ، با قائده و منطقي براي ارائه درس مي باشد 

تدريس :

عبارت است از تعامل يا رفتار متقابل معلم يا شاگرد ، بر اساس طرحي منظم و هدفدار معلم ، براي ايجاد تغيير در رفتار شاگرد .

اثر بخشي :

حالات مطلوب اموري است كه سازمان در تلاش بدست آوردن آنهاست (آمتيساي اتزيوني )  

پيشرفت تحصيلي  :

كه در اين پژوهش نمرات بدست آمده دانش‌آموزان درس علوم تجربي است.

 تدريس فعال :

به روشي اطلاق مي‌شود كه در آن فراگيران در جريان آموزش برانگيخته شده و در امر يادگيري مي‌كوشند در واقع معلم نقش راهنما و هدايت كننده را ايفا مي‌كند و يك ارتباط متقابل بين معلم و شاگرد وجود دارد .

روش تدريس غير فعال :

به روشي اطلاق مي‌ِود كه به صورت معلم محور برگذار شده و دانش‌آموزان منفعل بوده و نقش شنونده را دارند . دانش‌آموزان منضبط در اين كلاس ،دانش‌آموزي است كه ساكت باشد .

  فرآيند ياددهي فعال :

فعاليتهاي است كه معلم در كلاس با كمك دانش‌آموزان انجام مي‌دهد تا امر يادگيري با معنا محقق شود . در اين تحقق فعاليتها عبارتند از درگير كردن دانش‌آموز در حل مسئله ، مشاركت خود دانش‌آموز در امر يادگيري و ايجاد تفكر انتقادي در دانش‌آموزان .

يادگيري :

تغييرات دائمي و پايداري كه در رفتار فرد بر اثر تجربه بدست آمده باشد

 .فرآيند :

فرآيند بر وقايع و روابط پويا ، جاري ، مستمر و پيوسته در حال تغيير ، اطلاق مي‌شود .

 طرح درس :

برنامه ايست مدرن و سنجيده كه معلم قبل از تدريس براي يك جلسه  درس تهيه مي‌كند

بحث و نتيجه گيري

بين موفقيت تحصيلي دانش‌آموزان كلاس سوم راهنمائي كه درس علوم تجربي خود را از طريق روشهاي فعال آموخته‌اند در مقايسه با دانش‌آموزاني كه با روش تدريس غير فعال آموزش ديده‌اند در سطح 1% تفاوت وجود داشت . يعني تدريس به روش فعال مي‌تواند باعث افزايش پيشرفت تحصيلي در درس علوم شود . لذا فرضيه اول با 99 درصد اطمينان پذيرفته مي‌شود اين نتيجه با آزمون   t نيز تاييد شد .

آموزش به شيوه فعال جنبه كاربردي علوم را مد نظر قرار داده است . يعني دانش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آموزان بايد در يادگيري به درجه‌اي برسند تا بتوانند از يافته‌هاي خود در مسائل جديد زندگي استفاده نمايند . به عبارت ديگر ، علمي كه فقط در حد محفوظات باشد و چند صباحي ديگر نيز از بين برود ارزش ندارد . لذا بايد در آموزش ، چگونگي تفكر كردن در مورد مسائل درس و زندگي به بچه‌ها ارائه شود نه اينكه دانش‌‌آموز بدون زحمت سوال و جواب هر قسمت را بخوانند و حفظ كنند . در اينصورت يادگيري طوطي‌وار اتفاق مي‌افتد . به نظر مي‌رسد هر چه دانش‌آموز براي درك مطلبي به بحث بنشيند و يادگيري در لايه‌هاي بالاتر حيطه شناختي بلوم اتفاق افتد ، آنگاهيادگيري تا عمق جان آنها نفوذ پيدا مي‌كند  نه تنها به سادگي از بين نمي‌رود بلكه در زندگي مي‌تواند از آن استفاده كند و از آنها در  موقعيتهاي جديدي زندگي بهره بگيرد.

يادگيري كه بدون زحمت و سطحي بدست آيد به زودي نيز از بين مي‌رود و فراموش مي‌شود . هر چه يادگيري عميق تر و دقيق تر صورت پذيرد ، لذت يادگيري نيز افزايش مي‌يابد و به راحتي نيز فراموش نمي‌شود .

در يادگيري به روش فعال زمينه‌اي در كلاس در ايجاد مي‌شود تا دانش‌آموز مسائل مورد نظر را از منظر ديگر دوستان خود ببينند و با نظرات و ديدگاههاي ديگران آشنا شوند نه اينكه تنها از ديد خود به مسئله نگاه كنند كه اين امر مسلماً منجر به رشد تفكر خلاق آنها مي‌شود.

خلاصه نتايج :

نتايج اين پژوهش با تحقيقات قبلي هماهنگ است و اهميت استفاده از روش‌هاي فعال را نشان مي‌دهد عدم توجه و عدم بكارگيري اين روش تا جايي پيش مي‌رود كه وضعيت برنامه‌هاي درسي با روشهاي تدريس ، عملكرد و نحوه پيشرفت تحصيلي دانش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آموزان كشور ما در سطح ابتدائي و راهنمائي در درس علوم و رياضي در مقايسه با 40 كشور در جهان در مطالعات Timss در وضعيت نا مطلوبي قرار داده است

نتايج اين مطالعات بين‌المللي  نشان مي‌دهد كه توانايي دانش‌آموزان كشور ما در سطوح بالاي يادگيري و به ويژه مهارتهاي عملكردي و فرايندي در مقايسه با دانش‌آموزان كشورهاي ديگر بسيار كمتر است از انجا كه محتوي برنامه ‌هاي درسي ما در اين دو درس با ديگر كشور‌ها يكسان است ، اين ضعف بيشتر از روشهاي نامناسب آموزش و يادگيري ناشي مي شود كه عملاً دانش‌اموزان را به سوي يادگيري ‌هاي حافظه‌اي سوق مي‌دهد . لذا اكنون ضرورت استفاده و بكارگيري روشهاي فعال تدريس بيش از پيش احساس مي‌شود . در اين روشها بر راه يادگيري و مهارتها چگونه آموختن بيش از انتقال حقايق و دانش‌ها تأكيد مي‌شود .

در عين حال ، سعي بر اين است كه ياگيرنده از طريق درگير شدن در فعاليتها و تجربيات متنوع يادگيري به مجموعه‌اي از دانش‌ها ، مهارت و نگرشها دست يابد كه خود در شكل گيري و توليد ‌آنها سهم داشته است .

مهمترين ويژگي اين روشها كمك به ايجاد و توسعه مهارتهاي تفكر و يادگيري در دانش‌آموزان است كه مشكل آموزشي كشور ما است به نظر مي‌رسد تا حدود زيادي اين مشكلات از طريق تدريس بر روش فعال قابل رفع است .

مهارتهاي كه از اين طريق حاصل مي‌شوند ، بعنوان مهارتهاي يادگيري مستمر و مادام العمر ، هميشگي وياپدار به موارد مشابه تعميم مي‌يابند و در يادگير‌هاي بعدي مورد استفاده قرار مي‌گيرد در اين روشها معلم در نقش يك راهنما و تسهيل كننده امر يادگيري ظاهر مي‌شود او به دانش‌آموزان خود كمك مي‌كند تا به مرور به يادگيري خود راهبر و خود ارزشيابي كننده مبدل شود .

ويژگي ديگر اين روش‌ها آن است كه باعث مي‌شود دانش‌آموزان در كنار كسب دانش‌ها و مهارتهاي يادگيري به مرور نسبت به علم و علم آموزي نگرشهاي مثبتي پيدا كنند . نگرشهايي چون كنجكاوي بودن ، داشتن تفكر ، منطقي و باز بودن بينش و تفكر آنان براي پذيرش عقايد مدلل و يافته‌اهي علمي‌ ، رشد مي‌يابد كه عملاً به دانش‌آموزان فرصت مي‌دهد تا هر چه بيشتر در مسير علم آموزي و دريافت بينش علمي‌ گام بردارند .

به هر حال اگر روشهاي فعال تدريس با همه شرايط صحيح آن انجام شود منجر به پيشرفت تحصيلي ، معنا دار شدن يادگيري و نفوذ مطالب كشف شده در عميق ترين سوح يادگيري مي‌شود و نهايتاُ باعث رشد توانايي‌هاي بالقوه دانش‌آموزان مي‌شود . موفق بودن اين روشها مستلزم فراهم بودن شرايط خاصي است كه به شرح ذيل مي‌باشد  .

( شرايط اجراي موفقيت آميز روشهاي فعال تدريس )

1: توسعه فرهنگ استفاده از روشهاي فعال تدريس در بين معلمين ، مديران مدارس ، مسئولين اداره اولياء دانش‌‌‌‌‌‌آموزان و فرزتدانشان تا فرهنگ استفاده از اين روشهاي بين همه گروه‌هاي مذكور توسعه نيابد امكان دست يابي موفقيت آميز به اين روشها محدود است . زيرا ممكن است مديران بعضاً چنين معلماني را بي مسئوليت و بي تلاش انگارند و معاونين مدارس چنين كلاسهايي را شلوغ و بي انضباط معرف نمايند و همكار ديگر آن معلم ، او را در كلاس داري ناموفق بداند و مسئولين اداره نيز به تبع گزارشات مدير ، كلاس معلم را شلوغ و او را نا كارآمد بدانند و والدين دانش‌آموزان معلم را كه عهده فعاليت را به دانش‌آموزان محول نموه و خودش نقش راهنما را به عهده دارد معلمي بي تلاش و وقت تلف كن بدانند .

در اين صورت معلمي كه با همه علاقه تلاش مي كند تا از طريق تدريس فعال ، يادگيري را تا عمق جان بچه‌ها نفوذ دهد ، با فشارهاي گروهاي مختلف روبرو شده و دلزده مي‌شود و حرارت و شور و شوق او به سردي مي گرايد .

   - داشتن روحيه ابتكار و خلاقيت براي معلمين ، آنها را در پذيرفتن اين روشها كمك مي‌نمايد و امكان موفقيت آنها را در بكارگيري اين روشها بالا مي‌برد .

« محدوديت‌هاي بكارگيري روشهاي تدريس فعال »

      عدم فهم مشترك معلمي نسبت به اين روش لذا به نظر مي‌رسد كه اجراي همايش‌هاي منطقه‌اي و برگذاري ضمن خدمت كه روشهاي فعال تدريس را به شكل غير فعال و سنتي تدريس نمايند .

  عدم سعه صدر معلم و يا عدم شخصيت مشاركتي او در ايجاد مديريت مشاركت جويانه در اين روشها  امكان موفقيت را كاهش مي‌دهد . معلمي كه به شكل سنتي عادت كرده تنها متكلم وحده باشد و اجازه بحث را به گروهها ندهد به سادگي نمي‌تواند در بكارگيري اين روشها موفق شود .

            بد ارائه نمودن روشهاي فعال باعث نتيجه نگرفتن از آن مي‌شود و نهايتاً به دل سردي مي‌گرايد .

           مشغله فكري معلمان و عدم رضايت شغلي آنان امكان بكارگيري آنها از روشهاي فعال تدريس را كم مي‌كند .

            ازدياد جمعيت كلاس مي‌تواند از توفيق در اين روشها بكاهد .

            كوچك بودن محيط كلاس و عدم تناسب موقعيت فيزيكي كلاس  ( نور - صندلي و … ) مانعي براي اين روشها محسوب مي‌شود .

          حجم زياد كتب مانع استفاده از اين روشها مي‌شود ؛ زيرا تدريس به روش فعال به عمق يادگيري مي‌افزايد اما از كميته تا حدي مي‌كاهد .

        ارزشيابي‌هاي نهايي كه تاكيد بر محفوضات دارد و اهميت كمتري به مهارتهاي يادگيري مي‌دهد معلم را در بكارگيري اين روشها سست مي‌كند .

پيشنهاد‌هاي عملي جهت كاربست يافته‌ها :

           با توجه به اينكه نقش روشهاي فعال در پيشبرد اهداف آموزشي در اين پژوهش و تحقيقات پيشين مشخص گرديد به نظر مي رسد همه صاحب نظران ، انديشمندان اين  رشته در چگونگي توفيق يافتن در استفاده از اين روش تدريس دروس گوناگون اهتمام ورزند

        آموزش و پرورش در ايجاد فضائي مناسب جهت بكارگيري اين روشها سعي و تلاش نمايد .

             معلمان با به كارگيري اين روش ، اهتمام در رشد همه جانبه دانش‌اموزان داشته باشند تا آنها علاوه بر يادگيري عميق در زمينه مهارت اجتماعي و ارتباطي رشد نمايند .

            مراكز مشاوره ، يادگيري روش فعال در گروهاي كلاسي را يك نوع روان درماني بدانند در اين روشها مي‌توان به درماني روحي ، اخلاقي ، خود يابي ، رشد عزت نفس ، توسعه سعه صدر ، كسب روحيه انتقاد پذيري ، رشد اجتماعي و عاطفي پرداخت . همانطور كه در دوران درماني ، روانشناسي به بيمار كمك مي|‌كند تا مشكلات خودش را بشناسد و به چگونگي رفع آن مشكل نيز و در تدريس نيز دانش‌آموز خودش مطالب را در گروه فرا مي‌گيرد و معلم تنها نقش راهنما را دارد تا افراد درقالب گروها به هدفهاي آموزش نزديك شوند .

             بر گذازي همايش‌هاي منطقه‌اي و برگذاري دوره‌هاي ضمن خدمت كارآمد و برگذاري كارگاهاي عملي در اين زمينه مي‌تواند رهگشا باشد .

            مناسب بودن فضاي كلاس از بعد اندازه ، نور ، صندليها و …

            توجه بيشتر به ارزشيابهايي كه اهميت بالاتري براي يادگيرهاي مهارتي قائل است .

             متناسب بودن حجم كتابها به بكارگيري اين روشها ، حجم زياد كتب امكان بهره وري بيشتر از روش‌هارا كاهي مي‌دهد .

              به مراكز آموزش و نيروي انساني توصيه مي‌شود حتي المقدور همه دوره‌هاي ضمن خدمت را به روشهاي فعال از طريق تدريس مدرسان مجرب آغاز نمايد .

      به ادارات آموزش و پرورش توصيه مي‌شود جهت ايجاد ترغيب معلمان به استفاده از روشهاي فعال از طريق این روش شامل ۶ مرحله وکلمه ی پس ختام از حروف اول این مراحل تشکیل شده که عبارتند از :

۱- پیش خوانی:

به معنای اجمالی به منظور دریافت کلیات موضوع و سازمان دهی کلی مطلب است . در این روش، خواننده قبل از خواندن دقیق، کل مطلب را مرور و بررسی   می کند.

۲- سوال کردن:

برای هر قسمت از کتاب یا هر فصلی که مطالعه میشود ،میتوان پرسش هائی مطرح کرد و با مطالعه ی بیشتر به آن ها پاسخ داد . سوال ها را با کلمات چگونه ، چه کسی چرا ، چه چیز وغیره باید مطرح کرد.

 ۳ـ خواندن:

در این مرحله، کل متن یا کتاب مطالعه می شود و به پرسش های مطرح شده پاسخ داده می شود. سرعت خواندن باید با سادگی یا پیچیدگی متن تناسب داشته باشد.

۴ـ تفکر:

اندیشیدن در مورد موضوع مطالعه به آن معنا می دهد و به یاد سپاری آن کمک می کند. به منظور یادگیری بهتر مطالب، از پیش آموخته شده ارتباط داده، نکات اصلی وفرعی را شناسایی کرده وبه یکدیگر پیوند داده و تناقضات موجود در متن را حل کرد. با توجه به آنچه که گفته شد، مهمترین اصل زیربنای تفکر در جریان مطالعه، بسط معنایی است. یعنی شاخ و برگ دادن به مطالب آموخته شده و ایجاد ارتباط بین آنها و آموخته های قبلی که می تواند به یاد سپاری مطالب کمک کند.

۵ـ از حفظ گفتن:

پس از مطالعه هر قسمت، باید مطالب آن توسط خواننده به زبان ساده بازگو شود. این بازگویی مطالب، معلوم می کند که کدام قسمت ها به خوبی یاد گرفته نشده و باید مجدداُ مطالعه شود.

         تدريس مدرسان مجرب آغاز نمايد .

         مديران و مسئولين آموزش و پرورش مواد و وسابل آموزش و لوازم آزمايشي كه براي تدريس به روش فعال با مشاركت فعال دانش‌آموزان مورد نياز است را تهيه نمايند .

« با توجه به نقش بسيار اساسي معلمان در به كارگيري موفقيت آميز اين روشها توصيه هاي زير به معلمان گرامي ارائه مي‌گردد »

فرصتهاي مناسبي را براي فعاليتهاي علمي و تجربه كردن در مقابل طرح مسئله و مواجه ساختن دانش‌آموزان ، موقعيت‌هاي نا معين در اختيار دانش‌اموزان قرار دهيد . زيرا آنها با عمل كردن تجربه كردن و فكر كردن درباره آنچه انجام داده‌اند ، بهتر ياد ميگيرند و شما بايد زمينه اين فعاليتها را در كلاس درس فراهم كنيد .

شما در جريان يادهي – يادگيري نقش سازمان دهنده ، جهت دهنده راهنمائي كننده را بر عهده داريد شما تسهيل كننده يادگيري به سوي اهداف آموزشي هستيد نه اينكه شما بگوئيد و آنها بشنوند .

ارزشيابي تكويني و مداوم از فرآيند‌هاي ياددهي-  يادگيري و پيشرفت يادگيري دانش‌آموزان در هر مرحله از روش فعال بايد مورد توجه شما باشد و بهتر است لحظه به لحظه بر كيفيت يادگيري نظارت داشته باشيد.

صحبت موفقيت تحصيلي دانش‌آموزان به طرح پرسشهاي فزاينده ، چالش برانگيز ، تشويق و ترغيب آنها به فكر كردن ، درگير دانش‌آموزان در بحث و مجادله فكري و پافشاري بر جستجوي راه حل بپردازيد .

آشنایی باروشهای فعال تدریس و..

	۱-آمادگي: دانش‌آموز بايد از لحاظ جسمي، عاطفي و عقلي رشد كرده باشد تا بتواند به خوبي ياد بگيرد. ۲-انگيزه و هدف: يادگيري معلوم انگيزه‌هاي متفاوتي است، يكي از اين انگيزه‌ها كه نقش مهمي در جريان يادگيري دارد، ميل و رغبت شاگرد به آموختن است و يكي ديگر از آنها هدف مي‌باشد. هدف به فعاليت انسان نيرو و جهت مي‌دهد. ۳-تجارب گذشته: آموخته‌ها و تجربه‌هاي گذشته شاگرد «ساخت شناختي وي را تشكيل مي‌دهد. آمادگي شاگرد در حد وسيعي تحت تاثير تجارب گذشته اوست. فرد زماني مي‌تواند مفاهيم و مسائل جديد را درك كند كه مفهوم و مسئله جديد با ساخت شناختي او مرتبط باشد. ۴-موقعيت يادگيري و محيط آن: اين عامل هم تاثير بسزايي در امر يادگيري دارد. محيط ممكن است فيزيكي باشد، مانند نور، هوا، تجهيزات و امكانات آموزشي. يا ممكن است عاطفي باشد. رابطه معلم و شاگرد، رابطه شاگردان باهم، رابطه والدين باهم و نگرش والدين و مربيان در زمينه‌ي تربيت فراگيران همگي مي تواند در ميزان يادكيري آنها بسيار موثر باشد. ۵-روش تدريس معلم: بدون شك نيروي انساني به ويژه معلم از مهمترين عوامل تشكيل‌دهنده‌ي محيطهاي آموزشي است و به لحاظ اهميت نگرش و روش تدريس معلم در فرايند فعاليتهاي آموزشي و در نهايت، تاثير آن در روند يادگيري بسيار ضروري و موثر است. اين عامل برتري و رجحان خاصي نسبت به ساير عوامل دارد. ۶-رابطه كل و جزء: طرفداران مكتب گشتالت معتقد در كل، اجزاء را در يك طرح و زمينه قرار مي‌دهند و ارتباط آنها را روشن مي‌سازد. در جريان تدريس، معلم بايد در حد امكان ابتدا مطالب درسي را به صورت كل مطرح كند و ارتباط اجزاء با كل را مشخص سازد و پس از آن به بررسي و تحليل اجزاء بپردازد. ۷-تمرين و تكرار: براي بسياري از دست‌اندركاران آموزش و پرورش، هنوز اين سوال‌ها مطرح است: تمرين چه نقشي در فرآيند يادگيري دارد؟ آيا پيشرفت يادگيري مستقيماً تابع تكرار است؟ مساعدترين موقعيت براي تمرين كدام است؟ در پاسخ بايد گفت: تاثير تمرين و تكرار در كل فرآيند يادگيري و حيطه‌هاي مختلف آن به ويژه در حيطه رواني – حركتي، انكار ناپذير است 1- ساخت‌شناسي: مجموعه اطلاعات و مفاهيمي كه در زمينه يك رشته‌ي درسي در ذهن فرد به وجود مي‌آيد ساخت شناختي او از آن مجموعه دانش تشكيل مي‌دهد.
عوامل موثر در آموزش
برخي از عوامل كه مي‌توانند در امر ياددهي – يادگيري معلم را ياري دهند عبارتند از ۱-حفظ اسامي دانش‌آموزان ۲-تشريح برنامه درسي و چگونگي ارزشيابي درس موردنظر براي دانش‌آموزان ۳-تقسيم نگاه بين تمام فراگيران به هنگام تدريس ۴-تقويت حس خودباوري و اعتماد به نفس دانش‌آموزان ۵-مسلط برا امر تدريس ۶-انتخاب شيوه تدريس مناسب با هر يك از موضوعات و پرهيز از به كار بردن هرگونه روش تكراري ۷-آشنايي با وسايل كمك آموزشي  و استفاده از آنها ۸-تسلط بر رايانه ۹-استفاده از انواع تشويق در حين تدريس ۱۰-داشتن برنامه درسي (طرح درس)

 

اصول انتخاب رسانه هاي آموزشي :

 

براون ، لوايزر و هاركلرود در سال 1995 به طور خلاصه چند اصل عمومي را براي راهنمائي در انتخاب و استفا ده از رسانه هاي  معرفي كرده اند:

     هيچ رسانه ، رويه يا تجربه خا صي نمي تواند به تنهائي براي يادگيري بهترين باشد.

     در موقع انتخاب رسانه با يستي اطمينان يافت كه  رسانه منتخب، با اهداف رفتاري آموزشي هماهنگي دارد .

     بخاطر داشته باشيد كه استفاده موثر از يك رسانه در امر آموزش يك موضوع خاص، مستلزم شناخت كافي آن رسانه و دا شتن مهارت لازم براي آن كارمي باشد . 

موقع انتخاب رسانه هاي آموزشي، رسانه ا نتخابي با روش تدريس مورد استفاده نيز بايد متناسب باشد.

تمايلات و علاقمند يهاي شخصي نبايد در انتخاب رسانه آموزشي اثرگذارد .بايد آگاه با شيم كه يك رسانه عالي براي يك هدف رفتاري تدريس ، نمي تواند براي اهداف ديگر نيز عالي باشد . و يك رسانه عالي ممكن است در محيط آموزشي ضعيف خوب نتيجه ندهد .

 اطمينان داشته باشيد كه تجارب، تمايلات ، توانمندي و شيوه يادگيري فراگيران ممكن است روي نتايج به كارگيري رسانه تاثير داشته باشد .ازآنجا كه رسانه ها بود نشان يعني ا نتقال محتواي آموزشي از فرستنده به گيرنده  با هم تفاوتي ندارند ، بايد ساده ترين و ارزانترين آنها رابراي هر آموزش انتخاب كرد . گاهي خصوصيات فراگيران ، نوع خاصي از رسانه راطلب مي كند . و بهمين دليل ميبايست درانتخاب رسانه به گرايش فراگيران به رسانه مورد نظرشان و برداشت آنها از نظر ميزان يادگيري از طريق آن رسانه توجه داشت. در انتخاب رسانه بايد به نكات ضعف و قوت رسانه نيز توجه داشت .

طبقه بندی هدفهای آموزشی و پرورشی

حیطه شناختی : تغییراتی را که در اثر تعلیم و تربیت در ذهن ایجاد می شود و به پیدایش توانائیهای ذهنی منتهی میگردد . در حیطه شناختی قرارداده اند . در این حیطه عامل فهمیدن نقش اصلی را برعهده دارد . آموختنیهای حیطه شناختی از آسان به مشکل تقسیم بندی می شوند و در شش سطح یا طبقه قرار می گیرند .
1- دانش
2- درک و فهم
3- کاربرد
4- تجزیه و تحلیل
5- ترکیب
6- ارزشیابی

طبقات حیطه شناختی بر اساس سلسله مراتب تنظیم شده و هر طبقه از آنان مستلزم مهارتهاو توانائیهای طبقات پائینتر است .
1- دانش : شامل رفتارها و آزمونهائی ست که به یادآوری یا بازشناسی آموخته ها مربوط می شود . در این سطح از دانش آموز انتظار می رود که همان چیزهائی را که آموخته است عینا و به طور حفظی باز پس می دهد ( تکیه بر حافظه )
2- درک و فهم ( فهمیدن ) :  آن دسته از هدفهای آموزشی که به درک بیشتری از آگاهی سطحی ( طبقه دانش ) نیاز دارند در این طبقه قرار می گیرند . مثلا هنگامیکه دانش آموزان گفتاری را می شنود از روی انتظار می رود که معنی آن را درک کند و به جزئیات احاطه یابد . آموخته های این سطح عمیقتر هستند و دیرتر فراموش می شوند.
3- کاربرد : در این طبقه چنانچه دانش آموز با مسئله جدید مواجه شود ، بدون اینکه در انتخاب مفهوم تجریدی برای حل مسئله دچار تردید شود و بی نیاز از راهنمائی دیگران آن را به کار خواهد برد . برای سنجش توانائی دانش آموز در کاربرد باید او را در موقعیتی قرارداد که عینا شبیه به آنچه در گذشته آموخته است نباشد .
4- تجزیه و تحلیل : در این طبقه بر تقسیم کردن مباحث یا پدیده ها به اجزای تشکیل دهنده آنها و همچنین بر کشف روابط اجراء و طریقه سازمان بندی آنها تاکید می شود . ( توانائی نتیجه گیری از یک مطلب )
5- ترکیب : به مغهوم بهم پیوستن عناصر و اجزاء به منظور تشکیل یک واحد کل ، رفتارهای طبقه ترکیب در اغلب موارد باخلاقیت همراه است .
6- ارزشیابی : داوری و قضاوت درباره ارزش اندیشه ها ، کارها، راه حلها ، روشها و غیره برای مقصودی معین .

حیطه عاطفی (نگرشی) : شامل رفتار رفتارهائی ست که به علایق ، احساسات ، ارزشها ، اخلاقیات و عواطف مربوط می شوند .
حیطه عاطفی از پنج طبقه تشکیل شده است : دریافت ، واکنش ، ارزش گذاری ، سازمان بندی ، تبلور ارزشها .

• دریافت ( توجه ) : در این سطح منظور آنها باشد مانند : محترمانه بهع سخنان دیگران گوش دادن ، آگاهی از جنبه های زیبائی در طبیعت.
• واکنش : دراین طبقه رفتارهایی که فردعلاوه برتوجه به پدیده موردنظر به اندازه کافی انگیزه دارد قرار می گیرند . مانند تمایل به قبول مقررات بهداشتی ، عمل کردن به دستورات ایمنی ، لذت بردن از مطالعه کتب مختلف .
• ارزش گذاری : رفتارهای این سطح از پایداری کافی برخوردارند به نحوی که بصورت خصلت ناشی از داشتن یک عقیده یا یک نگرش در می آید . در این سطح فرد نسبت به ارزشی که پذیرفته احساس تعهد می کند و رفتار او با ثبات عاطفی همراه می شود . مانند اعتقاد به قدرت عقل ، روشهای تجربی و علمی پذیرش نقش مذهب در زندگی فرد .
• سازمانبندی : در جریان درونی شدن ارزشها ، با موقعیتهایی مواجه می شویم که در آن بیش از یک ارزش مطرح است . بنابراین ، ضرورت ایجاب می کند که ( الف ) ارزشها به صورت یک نظام ( سیستم ) سازمان بندی شوند ( ب ) روابط درونی و متقابل آنها معین گردد و ( ج ) ارزشهای مسلط و غالب بنانهاده شود . مثال : داوری نسبت به مسئولیت جامعه در مورد حفظ و حراست از نیروهای انسانی و مادی . پذیرش واقع بینانه و سازگاری عاطفی با محدودیتهایی که زاییده استعدادها ، علایق ، توانائیها و وضع جسمانی فردا است .
• تبلور ارزشها : در این سطح از حیطه عاطفی ، ارزشهایی که پیش از آن در سلسله مراتب ارزشی فرد جایگاهی داشته اند به صورت نظامی که از ثبات درونی برخوردار است سازمان می یابند . شخصی که به این سطح از حیطه عاطفی رسیده باشد دارای دو صفت گردیده A : ویژگیهای شخصی منحصر به او B : فلسفه زندگی یا جهان بینی او .
حیطه روانی – حرکتی (مهارتی) : در این حیطه با مهارتهای حرکتی با درستی ، دقت ، ظرافت ، سرعت و مهارت مطلوب انجام دهد.
دوه ( Dawe ) کارشناس یونسکو معتقد است برای انجام مهارتهای حرکتی ، سه نوع آمادگی ضروری است . آمادگی شناختی ، آمادگی جسمی ، آمادگی عاطفی .

تفاوتهای فردی

 

عجبیب است که انسان ها در نقوش روی انگشتان (اثر انگشت) و حتی

 جنس مو  و خیلی چیزها که ما خبر نداریم.

شباهتی با هم ندارند...   ( البته این نکته در آیات و روایت بیان شده است و مربوط به

علوم جدید نیست.)

شگفتا با این همه تفاوت:

سوالات امتحانی ما برای همه یکسان است.

متن دیکته برای همه یکسان است.

نحوه تشویق و تنبیه برای همه یکسان است.

روش تدریس برای همه یکنواخت و یکسان است.

و... برای همه یکسان است.

سواد دانش آموزان ایرانی

 ايران در آزمون «سواد خواندن» و همچنين ارزيابي دروس رياضي و علوم مقاطع ابتدايي و راهنمايي، رتبه زير ميانگين را در بين کشورهاي شرکت کننده در آزمون هاي ارزيابي بين المللي کسب کرده است.رئيس پژوهشگاه تعليم و تربيت آموزش و پرورش با اشاره به دو آزمون بين المللي "تيمز"(ارزيابي پيشرفت تحصيلي درس هاي رياضي و علوم پايه هاي چهارم ابتدايي و سوم راهنمايي که هر چهار سال يک بار انجام مي شود) و "پلز" (ارزيابي سواد خواندن که هر پنج سال يک بار انجام مي شود)گفت: ايران در دروس رياضي و علوم و همچنين سواد خواندن و نوشتن رتبه هاي آخر را در بين کشور هاي جهان به خود اختصاص داده است.به گزارش مهر، "هاجر تحريري نيک صفت" با بيان اينکه در هفته پژوهش طرح هاي مختلفي از سوي پژوهشگاه تعليم و تربيت وزارت آموزش و پرورش ارائه مي شود افزود: طرحهاي " تيمز" و " پلز" از جمله پژوهشهايي است که ايران در آن شرکت داشته است و نتايج آن در روز پژوهش اعلام مي شود.وي طرح تيمز را بررسي وضعيت دانش آموزان در دو درس رياضي و علوم در پايه هاي چهارم و سوم راهنمايي و پلز را بررسي سواد خواندن و نوشتن عنوان کرد و با اشاره به اينکه ايران در اين آزمونها که هر 4 سال و 5 سال يکبار بين 30 کشور دنيا برگزار مي شود شرکت مي کند اظهار داشت: جهش ما در اين دو آزمون محسوس نيست و هنوز زير ميانگين هستيم ولي خوشبختانه عقبگرد نداشته ايم.رئيس پژوهشگاه تعليم و تربيت درباره رتبه ايران در دو آزمون تيمز و پلز جايگاه مشخصي را عنوان نکرد و تنها به اين مثال بسنده کرد که اگر به طور مثال 30 کشور در اين آزمون شرکت کرده باشند رتبه ايران 29 و يا 28 است و در واقع ما اين نتايج را به اين دليل منتشر مي کنيم که مسئولان نظام آموزشي تدبيري براي اين نابساماني بينديشند.وي با اذعان به اين که اين نتايج به اين دليل منتشر مي شود که مسئولان نظام آموزشي به خودشان بيايند و فکري در اين زمينه بکنند، اظهار کرد: اين رتبه هاي ايران در حاليست که کشورهايي مثل هنگ کنگ، سنگاپور و چين خود را از رتبه هاي انتهايي به رده ها بسيار بالا رسانده اند.تحريري نيک صفت با بيان اينکه ايران به دليل اجراي منظم و دقيق اين آزمون رتبه نخست را از انجمن IEA کسب کرده است، گفت: اين سوال براي ما پيش آمده که چرا بايد در اجراي درست اين آزمونها رتبه برتر را کسب کنيم ولي تا کنون از يافته هاي اين آزمونها استفاده نشده باشد که به همين دليل مي خواهيم اين کمبودها را با انتشار نتايج آن پر کنيم.نيک صفت همچنين با بيان اين که ايران به دليل اجراي منظم و دقيق آزمون  پرلز، در سال 2006 رتبه نخست را از انجمن IEA (انجمن ارزيابي پيشرفت تحصيلي) کسب کرد، گفت: حيف است که در اجراي دقيق اين آزمون ها رتبه برتر را کسب کنيم، اما از يافته هاي اين آزمون ها در حد مطلوب استفاده نکنيم.